یه وجب خاکِ اینترنت

به یاد دارم که حدود 18 سالم بود وقتی که با دوست آن زمانم آیدین که ید طولایی در BBS بازی و این جور چیزا داشت رفته بودیم به شرکت ماورا برای کاری و من در فرمهاشون دیدم که آدرس ایمیل می خواستن. اون زمان برای من آدرس ایمیل به عنوان یک کالای لوکس معرفی میشد! حساب کنید مودم های با سرعت 9600 به چه بزرگی، دنیای بی بی اس(مثل پیام که یکی از معروف تریناش بود) و البته من هیچ وقت فضاش رو به اندازه کافی تجربه نکردم و اینترنتی که خیلی ها اصلا نمی دونستن چی هست. اولین باری که دست به ماوس بردم و وارد دنیای اینترنت شدم هم هیچ وقت یادم نمیره و صد البته سایت یاهو در آدرس بار نوشته شد.

پیشرفت این رسانه پر سرعت قابل تحسینه. در همین مدت کوتاه بشر چیزهایی رو تجربه کرده که هرگز پیشینیان تجربه نکردن. دو، سه سالیست که شرکتهای بیرون آمده از دل گاراژ با تنها دو و یا سه پایه گذار به سرعت قارچ دارن رشد می کنن. البته اشتباه نکنید. این بار قضیه مثل دهه نود میلادی نیست که یه حباب تجارت اکترونیک منفجر بشه و بی رویه کسی سرمایه گذاری کنه. الان سرمایه گذارها و شرکتهایی هستند که فقط کارشون اینه و به قولی از اون قضیه قبلی حسابی تجربه کسب کردند.

زمانی نیاز به انباشت اطلاعات و قرار دادن آن به صورت دیجیتال بر روی اینترنت بود. امروز لوازم انتشار اطلاعات در حد معقولی وجود داره هرچند من به شدت عقیده دارم راه بسیار طولانی در پیشه تا این لوازم و امکانات به نحو احسن، حرفه ای و البته کاربر پسند و ساده در اختیار همه قرار بگیره. بعد از قرار گیری اطلاعات روی اینترنت، مشکل دسته بندی و مدیریتش به وجود اومد که غولهایی مثل گوگل از توش در اومدن. باز هم در زمینه جستجو بسیار مبتدی هستیم و در ابتدای راه و همین رقابت رو بسیار پیچیده و سخت کرده.

در این بین مساله دیگری هست که وقتی اولین بار مطرح شد دیگران به طراح آن خندیدند ولی تنها اندکی زمان نیاز بود تا همونهایی که قضیه رو به خنده و شوخی گرفته بودند، به دنبال سرمایه گزاری و راه چاره باشن و اون چیزی نیست جز در دسترس بودن تمام اطلاعات شما در هر مکان و زمان. یعنی دیگه قرار نیست بوکمارکها و لیست سایتهای مورد علاقه من فقط از طریق کامپیوترم قابل دسترس باشه. دیگه قرار نیست فایلهای مهم کاری فقط از طریق کامپیوتر در دسترس باشه. دیگه حتی قرار نیست نرم افزاری روی سیستم من نصب بشه که بخواد هزینه روی دستم بگذاره مثل هزینه خرید نرم افزار و یا ارتقای سخت افزاری برای استفاده از نرم افزار(مثل برنامه های حجیم گرافیکی).

دنیای وب و دنیای آنلاین داره همه کاره میشه. یعنی اگر میخوای عکست رو ویرایش کنی دیگه لازم نیست فتوشاپ داشته باشی یا برنامه مشابه، کافیه بری به یک سایت و ثبت نام کنی و بعدش عکست رو آپلود کنی و تغییرات رو داخلش بدی و بعدش اون عکس رو استفاده کنی. این خدمات در یک وجه مجانی هستند و برای خدمات حرفه ای تر عموما مبلغی ناچیز رو باید پرداخت کنی که بسیار به صرفته تر از اینه که بخوای اون نرم افزار رو بخری. به عنوان مثال شرکت ادوبی اخیرا عنوان کرد که تا شش ماه دیگر نسخه آنلاینی از نرم افزار فتو شاپ رو راه اندازی خواهد کرد.

سایتهای بسیار رو بوکمارک می کنم. مشکلی نیست می تونم از سرویس خوشمزه استفاده کنم تا هر زمان و هر مکان اونها رو در دسترس داشته باشم. مایکروسافت در کمال ناباوری سرویسی رو برای عده ای محدود(نیازمند ثبت نام و بودن در کشورهایی با جغرافیایی خاص هست در حال حاضر) راه اندازی کرده که به طور مجانی پک کامل آفیس 2007 در اون هست و خود من باهاش کار کردم. من به راحتی در یک سرور ویندوز بوت شدم (از طریق صفحه مرورگرم) و بعدش یک پرزنتیشن ساختم و ذخیره کردم. شگفت انگیزه نه؟

جدای از سرسام اینگونه سرویس ها که گویی همه تشنه هستند و در رقابت که هرچه زودتر یه سرویس آنلاین راه بندازن، اخیرا زمزمه هایی هم در باب سیستم عامل آنلاین مطرح شده. بعضی ها حتی پا رو فراتر گذاشتن و گفتن بعد از سیستم عامل بعدی ویندوز که فعلا با نام vienna از اون نامبرده میشه مایکروسافت دیگه سیستم عاملی به این بزرگی بیرون نخواهد داد و همه چیز تحت وب خواهد شد.

تصور نداشتن یک سیستم عامل ممکنه کمی گیج کننده به نظر برسه اما به واقع این طور نیست. بشر قبلتر این رو تجربه کرده. اگر تاریخچه کامپیوتر رو در کتابهای کامپیوتری خونده باشید حتما به واژه "ترمینال" بر خوردید. ترمینالها کامپیوترهای ساده ای بودند که کاربر از طریق اونها اطلاعاتی رو درخواست می کرد و این سرور بود که اطلاعات رو پردازش می کرد و اونا رو در اختیار ترمینال قرار می داد. دقیقا همین وضعیت دوباره می خواد به وجود بیاد بدین معنا که یک سیستم عامل بسیار کوچک درون چیپی در هنگام بوت کامپیوتر بالا میاد و بعد همه چیز از طریق وب به سمت سرور فرستاده میشه.

استفاده از ترمینالها بسیار جالبه چرا که هزینه کامپیوتر کاربر رو بسیار پایین میاره و این بسیار به درد کشورهای جهان سوم و در حال توسعه می خوره که از بنیه مالی خوبی برخوردار نیستند و مردمش نمی تونن هزینه گزاف بابت سخت افزارهای نوین و غیرو بدهند. بنابراین با مختصر پولی میشه، کامپیوتری تهیه کرد که همه کارها از روی وب میشه انجام داد و صد در صد پرتابل و قابل حمل هست. یعنی اطلاعات شما هرکجای دنیا که باشید در دسترس. در این موضوع سه مورد هست که به نظر من بهش اشکال اساسی وارده و باید بسیار روش کار بشه وگرنه باز مشکل ساز خواهد شد:

1- در این مدل، همه چیز بر اساس سیستم مرکزی خواهد بود. یعنی سرور و یا سرورهای متعددی باید میلیونها در خواست رو پاسخگو باشند. حال اگر این سرورها از کار بیفتند آن وقت آیا کل سیستم فلج نخواهد شد؟ آیا سخت افزارهای ضعیف در حال حاضر توانایی و کشش این بار حجیم محاسباتی رو خواهند داشت؟ از دیدگاه من بشر هنوز در راستای تولید سخت افزارهای کامپیوتری مثل یک مورچه عمل کرده. برای نمونه سرعت سی پی یوها و حجم کم هارددیسکها رو در نظر بگیرید.

2- داشتن اینترنت پر سرعت. بدون اینترنت پرسرعت هرگز نمی توان تصور چنین مدلی رو در سر پروراند و منظور من از پر سرعت حداقل اینترنتی با سرعت 10 مگابیت خواهد بود. البته در جوامعی مثل سوئد که حتی تا یک ماه دیگر(یعنی آوریل 2007) به طور کل تلویزیونهای آنالوگ برچیده خواهد شد و همه چیز دیجیتاله و هزینه داشتن اینترنت با سرعت 100 مگابیت در ثانیه تنها 35000 هزار تومانه که حتی به پول ایرانی هم چیزی نیست واقعا مشکل ساز نخواهد بود اما کشورهایی مثل ایران چطور که هنوز اینترنت ذغالیه چطور؟ 3- حریم شخصی و امنیت کاربر: موضوع حریم شخصی بسیار زیر سوال میره. سرور جیک و پوک شما رو می دونه. حتی چیزایی که الان روی سیستمتون دارید در اون زمان نمیشه روی هاردتون داشته باشید و همه چیز آنلاینه اون وقت مساله حریم شخصی بوجود میاد. مورد دیگر در زمینه امنیت شبکه هست. چه کسی تضمین می کنه که اطلاعات هر شخص دزدیده نشه؟ آیا هکرها بی کار می مونن؟

دنیای وب و فناوری اطلاعات به جاهای هیجان انگیزش داره نزدیک تر میشه. راه بسیار طولانی در پیشه. هنوز در بسیار جاها ما کاستی داریم و کاملا هم این کاستی مشهوده. شاید برای همینه که این همه جا هست برای آدمهای خوشفکر و اهل کسب و کار. در زمینه مدیریت اطلاعات(عکس، تصویر و فیلم) حتی غولی مثل گوگل با اون همه الگوریتمهای پیچیده جستجویش در بعضی جاها درمانده است و مباحثی مانند آشغالهای سایبر و یا اطلاعات هرز مطرح میشه. راه درازی در پیش است اما بسیار قشنگ و مهیج. حداقل من که دیوانه اش هستم.